“Some people write about wine. Others change its destiny. Marvin Shanken did both.”

Jean-Charles Boisset

Có những người dành cả cuộc đời để viết về rượu vang. Và cũng có những người đi xa hơn thế: họ thay đổi cách thế giới hiểu, khám phá và thưởng thức rượu vang. Marvin R. Shanken là một trong số đó.

Ngày 29/10/2026, Marvin R. Shanken, nhà sáng lập M. Shanken Communications và người đã đưa Wine Spectator trở thành một trong những tạp chí rượu vang có ảnh hưởng nhất thế giới, qua đời ở tuổi 83. Ông để lại một di sản không chỉ nằm trên những trang tạp chí, mà còn trong cách ngành rượu vang kết nối với người tiêu dùng, giới chuyên môn và những thế hệ yêu vang trên khắp thế giới.

Một ly Pétrus và bước ngoặt của cuộc đời

Sinh ngày 4/10/1943 tại New Haven, Connecticut, Marvin Shanken không bắt đầu sự nghiệp với báo chí hay rượu vang. Ông tốt nghiệp ngành kinh doanh tại University of Miami, sau đó theo học MBA tại American University và làm việc trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư tại Wall Street.

Bước ngoặt đến vào năm 1970, khi ông được cử đến California để hỗ trợ một thương vụ đầu tư vào vườn nho. Trong quá trình tìm hiểu ngành công nghiệp rượu vang, Shanken nhận ra một khoảng trống đáng chú ý: thị trường gần như thiếu những thông tin đáng tin cậy và có hệ thống về lĩnh vực này.

Nhưng có lẽ, khoảnh khắc khiến ông thực sự say mê rượu vang lại đến từ một bữa tối tại nhà hàng Pháp La Crémaillère, ở Westchester County, New York. Khi được mời chọn bất kỳ chai vang nào trong thực đơn, ông gọi một chai Pétrus 1961 – một cái tên mà ông từng nghe đến nhưng chưa có cơ hội thưởng thức.

Trải nghiệm ấy đã để lại ấn tượng sâu sắc. Shanken từng kể rằng khi thưởng thức chai vang đó, “the bells went off” – như thể có điều gì đó vừa được đánh thức bên trong ông. Ông yêu hương vị của rượu vang và muốn tìm hiểu tất cả những gì có thể về thế giới này.

Từ một người làm tài chính, Shanken dần chuyển hướng sang ngành xuất bản. Năm 1972, với 5.000 USD vay từ chị gái Elaine, ông mua lại Impact, một bản tin nhỏ chuyên phân tích ngành đồ uống có cồn. Đó là một quyết định đầy rủi ro, bởi ông gần như không có kinh nghiệm trong lĩnh vực báo chí. Nhưng chính sự tò mò, tinh thần độc lập và mong muốn cung cấp thông tin có giá trị đã đặt nền móng cho sự nghiệp sau này.

Từ một tờ báo nhỏ đến tiếng nói của ngành rượu vang thế giới

Năm 1979, Shanken mua lại The Wine Spectator, khi đó chỉ là một tờ báo dạng tabloid được phát miễn phí tại các cửa hàng rượu vang. Ấn phẩm được thành lập bởi Bob Morrisey tại San Diego năm 1976 và đang gặp khó khăn về tài chính. Shanken ban đầu không có ý định mua lại, nhưng cuối cùng quyết định tiếp quản vì không muốn tờ báo biến mất.

Thời điểm ông trở thành nhà xuất bản, Wine Spectator chỉ có khoảng 5.000 bản phát hành. Shanken nhìn thấy tiềm năng lớn hơn nhiều ở ấn phẩm này. Ông muốn biến nó từ một tờ báo đơn giản thành một tạp chí chuyên nghiệp, đầy màu sắc, có khả năng đưa kiến thức về rượu vang đến với đông đảo người Mỹ.

Ông hiểu rằng tham vọng ấy cần thời gian và nguồn lực. Thay vì vội vàng, Shanken lựa chọn phát triển từng bước: tăng doanh thu, mở rộng đội ngũ và nâng cao chất lượng nội dung. Ông từng ví hành trình ấy bằng một câu nói giản dị: “You have to crawl before you walk, walk before you run.”

Năm 1985, Wine Spectator áp dụng hệ thống chấm điểm rượu vang 100 điểm, giúp người tiêu dùng Mỹ có một cách tiếp cận dễ hiểu hơn khi khám phá và lựa chọn rượu. Hệ thống này về sau trở thành một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến cách thị trường đánh giá và truyền thông về rượu vang.

Từ một tờ báo nhỏ, Wine Spectator phát triển thành một thương hiệu truyền thông quốc tế, trở thành nguồn tham khảo quen thuộc của hàng triệu người yêu vang. Nhưng điều đáng chú ý nhất không chỉ là quy mô mà Shanken xây dựng, mà là triết lý đứng phía sau mọi quyết định của ông.

“Chúng tôi không kinh doanh xuất bản, chúng tôi chia sẻ tri thức”

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2020, khi được hỏi mọi người nhìn nhận ông như một doanh nhân hay nhà xuất bản, Shanken trả lời:

“People think of me as a businessman or an entrepreneur, I’m really an editor.”

Ông tự xem mình trước hết là một biên tập viên. Ông dành nhiều thời gian làm việc cùng đội ngũ biên tập, từ lựa chọn chủ đề trang bìa, định hình nội dung, phát triển câu chuyện cho đến hình ảnh và chất lượng của từng số báo. Với Shanken, vai trò của người đứng đầu không chỉ là điều hành doanh nghiệp, mà còn phải bảo vệ giá trị và tính chính xác của những gì độc giả tiếp nhận.

Một trong những câu nói thể hiện rõ nhất tầm nhìn của ông là:

“We’re not in the publishing business, we’re in the education business.”

Đây không đơn thuần là một tuyên ngôn kinh doanh. Đó là cách Shanken định nghĩa sứ mệnh của Wine Spectator: giúp người đọc hiểu thêm về rượu vang, từ vùng trồng nho, nhà sản xuất, niên vụ, phong cách cho đến những câu chuyện phía sau mỗi chai rượu.

Ông tin rằng độc giả luôn xứng đáng nhận được thông tin trung thực, khách quan và có giá trị. Trong một ngành mà kiến thức đôi khi có thể trở thành rào cản đối với người mới, Shanken muốn đưa rượu vang đến gần hơn với công chúng, bằng ngôn ngữ dễ tiếp cận nhưng vẫn giữ được tiêu chuẩn báo chí chuyên nghiệp.

Không chỉ có rượu vang: Tầm nhìn vượt ra ngoài một ngành công nghiệp

Tinh thần tiên phong của Shanken không dừng lại ở Wine Spectator. Năm 1992, ông sáng lập Cigar Aficionado, một tạp chí dành cho những người yêu xì gà thủ công, bất chấp sự hoài nghi từ chính đội ngũ của mình về khả năng tồn tại của một ấn phẩm như vậy.

Tạp chí nhanh chóng tạo được sức ảnh hưởng và góp phần đưa xì gà thủ công trở thành một sản phẩm được nhìn nhận như một phần của văn hóa thưởng thức và phong cách sống cao cấp. Trong vòng chưa đầy năm năm sau khi tạp chí ra mắt, lượng xì gà thủ công cao cấp nhập khẩu vào Mỹ đã tăng gấp bốn lần, từ khoảng 100 triệu lên hơn 400 triệu điếu.

Ông cũng phát triển các ấn phẩm và thương hiệu khác như Market Watch, Shanken News Daily và Whisky Advocate, mở rộng hoạt động truyền thông sang ngành rượu mạnh, bia và dịch vụ nhà hàng.

Bên cạnh xuất bản, Shanken còn dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động cộng đồng. Năm 1983, ông thành lập Wine Spectator Scholarship Foundation, hỗ trợ học bổng và các chương trình đào tạo cho những người theo đuổi sự nghiệp trong ngành rượu vang và hospitality. Thông qua các hoạt động như The Wine Experience, quỹ đã gây quỹ hơn 40 triệu USD cho giáo dục.

Di sản không chỉ nằm trên những trang tạp chí

Trong suốt hơn năm thập kỷ, Marvin Shanken đã chứng minh rằng một ấn phẩm chuyên ngành có thể làm được nhiều hơn việc cung cấp thông tin. Nó có thể mở ra cánh cửa tri thức, xây dựng cộng đồng và góp phần định hình cả một ngành công nghiệp.

Điều đáng nhớ ở Shanken không chỉ là khả năng nhìn thấy tiềm năng của Wine Spectator khi nó còn là một tờ báo nhỏ, hay sự táo bạo khi bước vào những lĩnh vực ít người tin tưởng. Đó còn là niềm tin bền bỉ rằng độc giả luôn muốn học hỏi và người làm truyền thông có trách nhiệm phục vụ khát vọng ấy.

Có lẽ, câu nói cuối cùng dưới đây cũng là cách giản dị nhất để hiểu về con người và di sản của ông:

“As long as my reader wants to learn, we’re there to serve.”

Chừng nào độc giả còn muốn tìm hiểu, chúng tôi vẫn ở đây để phục vụ.

Marvin Shanken đã ra đi, nhưng tinh thần ấy vẫn tiếp tục hiện diện trong những câu chuyện về vùng vang, nhà làm vang, những chai rượu và con người đứng phía sau chúng. Bởi sau cùng, giá trị lớn nhất của truyền thông rượu vang không chỉ là giúp chúng ta biết một chai vang có hương vị ra sao, mà còn giúp chúng ta hiểu vì sao nó được tạo ra, nó đại diện cho điều gì và câu chuyện nào đang chờ được khám phá.

Và đó có lẽ là di sản đáng trân trọng nhất mà Marvin Shanken để lại cho thế giới rượu vang.

Nguồn: Wine Spectator