Khi nghề sommelier vẫn là một điều xa lạ ở Việt Nam
Khi nhắc đến nghề sommelier, nhiều người thường hình dung đó là thế giới của những người đàn ông phương Tây trong các nhà hàng fine dining sang trọng. Phụ nữ theo đuổi nghề này vốn đã không nhiều. Bởi phía sau vẻ hào nhoáng của rượu vang là một công việc đòi hỏi kiến thức, áp lực, sự bền bỉ và rất nhiều hy sinh.
Vì vậy, tại Việt Nam, câu chuyện về hai mẹ con cùng trở thành sommelier gần như là điều hiếm thấy. Và đặc biệt hơn cả, họ đều là những gương mặt nổi bật của ngành rượu vang Việt Nam.
Một người thuộc thế hệ sommelier đầu tiên mở đường cho ngành rượu vang Việt Nam. Một người thuộc thế hệ trẻ đang tiếp nối hành trình ấy tỏa sáng theo cách rất riêng của mình.
Đó là chị Lê Thu Hương và con gái Nhật Anh.
Tôi quyết định phỏng vấn 2 mẹ con ở 2 thời điểm khác nhau. Vì khi có người thân bên cạnh, người ta thường kể câu chuyện mà họ nghĩ người kia muốn nghe. Chứ không phải câu chuyện thật.
Vậy nên chúng tôi gọi đó là “buổi bóc phốt” nhau.
“Công việc đầu tiên của sommelier là rửa ly thật sạch”
Chị Lê Thu Hương thuộc thế hệ sommelier đầu tiên của Việt Nam. Hơn 17 năm gắn bó với rượu vang và rượu mạnh, chị hiện phụ trách Sales & Marketing cho Penfolds Vietnam thuộc Treasury Wine Estates – thương hiệu rượu vang nổi tiếng trên thế giới, đồng thời là thành viên Ban Chấp hành Hiệp hội Sommelier Việt Nam (VSA).
Chị sở hữu nhiều chứng chỉ rượu vang và rượu mạnh quốc tế bao gồm: Sake Making Certificate – Gekkeikan Sake School, Kyoto, Japan (2009), WSET Level 3 Award in Wines and Spirits, Introductory Sommelier Certificate – Court of Master Sommeliers (Europe and America), Certified Sake Sommelier, ASI Certification 1 – Association de la Sommellerie Internationale và Certified Wine Specialist
Chị từng là Á quân của cuộc thi Vietnam Best Sommelier in French Wines2017 và từng là giảng viên tại Vatel Hotel & Tourism Management School và giảng viên khách mời tại RMIT University và VinUniversity
Chị cũng đồng thời là dịch giả của hai cuốn sách nổi tiếng về rượu vang toàn cầu là Wine Folly bởi Certified Sommelier Madeline Puckette và Justin Hammack; và Trở thành chuyên gia rượu vang trong 24 giờ bởi Nhà phê bình rượu vang Jancis Robinson
Nhưng điều khiến tôi ấn tượng nhất ở chị không nằm ở bảng thành tích.
Mà là cách chị nhìn nghề.
Ngay từ khi còn là sinh viên, chị đã làm thêm tại nhiều quán bar và nhà hàng. Sau nhiều năm làm việc tại Press Club, Metropole và Hilton, những biểu tượng của ngành hospitality thời điểm đó chị nhận ra mình thực sự yêu công việc phục vụ người khác.
Khi nhiều người nghĩ sommelier là một nghề sang trọng, chị Hương chỉ cười:
“Công việc đầu tiên của sommelier là rửa ly và lau ly thật sạch.”
Chị nói điều đó rất nhẹ nhàng, nhưng lại khiến tôi suy nghĩ nhiều.
Bởi đôi khi, cách một người lau chiếc ly cũng đủ nói lên sự cẩn trọng, sự kỷ luật và thái độ của họ với công việc.
Làm trong ngành hospitality không chỉ cần kiến thức về rượu vang. Nó còn cần khả năng quan sát, sự nhạy cảm và tinh tế để hiểu khách hàng cần gì, muốn gì, hay đôi khi chỉ là nhận ra cảm xúc của họ trong một buổi tối.
“Vậy nên nhiều lúc chị khó tính.”
Chị cười.
Và điều đó thì tôi hoàn toàn công nhận.
Nhưng phía sau sự khó tính ấy không phải là sự khắt khe, mà là mong muốn mọi thứ phải được làm thật tử tế.
Người phụ nữ dám làm những điều chưa ai làm
Năm 2007, chị Hương nhận một thử thách mà gần như không ai muốn làm lúc bấy giờ: phát triển một thương hiệu sake Nhật Bản tại Việt Nam.
“Ngày đó, các nhà hàng Nhật gần như không tiếp người bán sake nếu bạn không phải người Nhật.”
Doanh số ban đầu chỉ khoảng 60 chai mỗi tháng.
Nhưng thay vì bỏ cuộc, chị dành thời gian nghiên cứu hành vi tiêu dùng của khách Nhật, học cách hiểu tâm lý của họ và tìm ra hướng tiếp cận phù hợp.
Sau tám năm, doanh số tăng lên 25.000 chai mỗi tháng một con số gần như không ai nghĩ tới ở thời điểm sake còn rất mới tại Việt Nam.
Có lẽ đó cũng là điều tôi nhìn thấy ở chị: sự lì lợm, bền bỉ và tinh thần không dễ bỏ cuộc.
Người mẹ kiểu mới
Chị chưa bao giờ chủ động hướng Nhật Anh theo nghề sommelier. Chị để con tự chọn, giống như cách bố mẹ chị từng để chị tự quyết định cuộc đời mình.
“Điều bố mẹ thường nghĩ là: cái này tốt cho con nên con phải làm. Nhưng nhiều khi lại quên hỏi con có muốn hay không.”
“Chị không cần con giỏi giang hay nổi bật. Miễn là con sống tử tế và có trách nhiệm.”
Khi Nhật Anh còn nhỏ, chị từng làm cùng lúc ba công việc để cho con học trường quốc tế. Nhưng khi Nhật Anh cảm thấy mình phù hợp với trường công hơn, chị đồng ý.
Không phản đối. Không áp đặt.
Chỉ đơn giản là tôn trọng lựa chọn của con.
Khác với nhiều bạn trẻ được bao bọc từ nhỏ, Nhật Anh lại được mẹ cho va chạm với công việc từ rất sớm. Năm 15 tuổi, bạn bắt đầu làm thêm tại nhà hàng vào mỗi dịp hè.
“Mẹ để em tự quyết định sẽ làm gì với số tiền mình kiếm được.”
Với chị Hương, sự trưởng thành không đến từ việc kiểm soát con quá nhiều, mà đến từ trải nghiệm và khả năng tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Trong khi nhiều phụ huynh e ngại con tiếp xúc với môi trường bar hay rượu bia quá sớm, thì năm 18 tuổi, chị Hương lại chính là người dẫn con gái vào bar để trải nghiệm và quan sát thế giới ấy bằng góc nhìn thực tế hơn. Hình xăm đầu tiên của Nhật Anh cũng là hình xăm đôi cùng với mẹ.
Nhật Anh — Sommelier trẻ đa tài
Nhật Anh tốt nghiệp Cao đẳng Sân khấu Nghệ thuật. Thoạt nhìn, âm nhạc và sommelier dường như là hai thế giới hoàn toàn khác nhau. Nhưng với Nhật Anh, chúng lại có chung một ngôn ngữ nghệ thuật.
“Với em, rượu vang là nghệ thuật.”
Bạn vẫn hát. Vẫn thỉnh thoảng biểu diễn cùng band nhạc của mình. Nhưng với Nhật Anh, âm nhạc là đam mê, còn sommelier là nơi bạn muốn đặt cả đam mê lẫn sự nghiệp.
“Điều em yêu thích nhất khi làm sommelier là được khám phá thế giới thông qua rượu vang. Mỗi chai rượu không chỉ là hương vị, mà còn là văn hóa, lịch sử và con người của một vùng đất.”
Năm 18 tuổi, Nhật Anh đã sở hữu chứng chỉ rượu vang quốc tế WSET Level 1 và Level 2. Đến năm 24 tuổi, bạn lọt Top 4 cuộc thi Vietnam Best Sommelier in French Wines 2024.
Hiện tại, Nhật Anh là Sommelier tại khách sạn JW Marriott Saigon, đồng thời đảm nhiệm vai trò quản lý nhà hàng Nikura của khách sạn JW Marriott – một vị trí đòi hỏi không chỉ kiến thức về rượu vang mà còn cả khả năng vận hành và quản lý đội ngũ.
Điều thú vị là dù mẹ là người truyền cảm hứng đưa mình đến với nghề, từ những năm cấp 3, Nhật Anh đã theo mẹ tham gia các buổi đào tạo tại khách sạn, nhưng người trực tiếp dạy và rèn giũa bạn trong nghề lại là một người khác.
“Mẹ em nói là ‘Bụt nhà không thiêng’.”
Bạn cười.
“Ở nhà mẹ không đủ nghiêm khắc với em. Mẹ hiểu là em cần một người khác khó tính hơn để dạy mình.”
Người thầy của Nhật Anh trong nghề là Ku’ Bơ (Khánh Vi) — một sommelier trẻ nổi tiếng nghiêm khắc trong ngành.
Người truyền cảm hứng là mẹ. Nhưng người giúp bạn trưởng thành trong nghề lại là một người thầy khác. Có lẽ chị Hương hiểu rằng, đôi khi để con đi xa hơn, cha mẹ không phải lúc nào cũng là người nắm tay dẫn đường, mà là người đủ tin tưởng để để con được học hỏi từ những người thầy phù hợp.
Lợi thế hay bất lợi của phụ nữ khi làm sommelier
Nhiều người vẫn nghĩ sommelier là nghề dành cho đàn ông. Bởi phía sau những chai rượu vang và các nhà hàng sang trọng là một công việc đòi hỏi sức bền, áp lực cao, khả năng chịu đựng cường độ làm việc lớn và kiến thức chuyên môn rất sâu.
Thế nhưng, cả chị Hương và Nhật Anh lại cho rằng phụ nữ có những lợi thế rất riêng khi theo đuổi nghề này.
“Phụ nữ sinh ra đã có khả năng cảm nhận tinh tế hơn. Khi làm sommelier, đó lại là một lợi thế trong việc cảm nhận hương vị.” Chị Hương chia sẻ.
Và đó cũng chính là điều tôi cảm nhận được khi ngồi trò chuyện cùng cả hai, dù theo hai cách rất khác nhau.
Ở chị Hương là sự sắc sảo của một người đã đi qua nhiều năm trong nghề, khả năng quan sát nhanh và sự nhạy bén trong cách đọc tâm lý khách hàng. Còn ở Nhật Anh lại là sự tinh tế nhẹ nhàng của thế hệ trẻ, một cách cảm nhận cảm xúc và câu chuyện phía sau mỗi chai rượu vang rất riêng.
Có lẽ sommelier chưa bao giờ chỉ là việc nếm rượu hay ghi nhớ kiến thức. Đó còn là nghề của sự lắng nghe, cảm nhận và kết nối con người. Và ở khía cạnh đó, phụ nữ đôi khi lại có những lợi thế rất tự nhiên.
Khi rượu vang trở thành ngôn ngữ của 2 mẹ con
Nếu chị Hương là người hướng ngoại, thích trekking, bắt trend, thích thể thao mạo hiểm và luôn đầy năng lượng, thì Nhật Anh lại hoàn toàn trái ngược: trầm tính, cẩn trọng và luôn suy nghĩ rất nhiều trước khi quyết định.
“Hai mẹ con em giống như đổi vai cho nhau.”
Nhật Anh cười.
“Mỗi lần hai mẹ con đi khuya thì em mới là người lo cho mẹ.”
Có lẽ vì vậy mà chị Hương vẫn hay đùa:
“Tao là mẹ mày hay mày là mẹ tao?”
Ở nhà, hai mẹ con có một tủ rượu nhỏ.
“Thỉnh thoảng hai mẹ con blind tasting với nhau vui lắm ạ.”
Với Nhật Anh, mẹ không chỉ là mẹ, mà còn là người bạn, người đồng nghiệp và người truyền cảm hứng.
Một ngày nào đó, bạn muốn mở một quán bar hay nhà hàng của riêng mình – nơi mọi người có thể kết nối qua rượu vang và âm nhạc.
Còn chị Hương, sau nhiều năm làm nghề, lại mong muốn mở một học viện đào tạo dành cho những người trẻ trong ngành hospitality.
“Chị thích dạy. Và thích nhìn thấy người khác trưởng thành.”
Hiện nay cả 2 mẹ con đều là những thành viên đóng góp tích cực của Hiệp hội Sommelier Việt Nam và chị Hương cũng là một tác giả chia sẻ các bài viết chuyên môn cho Ngonista.
Khi đam mê không cần được truyền lại bằng sự áp đặt
Câu chuyện của chị Hương và Nhật Anh là một câu chuyện cảm hứng về việc đam mê có thể âm thầm lan tỏa từ thế hệ này sang thế hệ khác ở bất kỳ lĩnh vực nào.
Không phải bằng sự áp đặt, mà bằng cách sống, cách làm nghề và cách cha mẹ cho con đủ tự do để lựa chọn con đường của riêng mình.
Bởi cuối cùng, điều khiến một người đi thật xa trong bất kỳ lĩnh vực nào không phải là kỳ vọng của người khác, mà là tình yêu thật sự dành cho điều họ chọn. Và khi một đứa trẻ lớn lên trong sự tôn trọng và cảm hứng, đam mê ấy sẽ tự tìm được cách để tiếp tục nở rộ theo cách rất riêng của nó.
Phuong Maxy Storyteller
