Một bộ phim có thể thay đổi cách cả một quốc gia uống rượu vang không?
Nghe có vẻ khó tin, nhưng điều đó đã thực sự xảy ra với Sideways – bộ phim độc lập ra mắt năm 2004 và sau này được xem là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng lớn nhất đến ngành rượu vang hiện đại.
Bộ phim kể về chuyến road trip qua vùng Santa Barbara của hai người bạn trước ngày cưới. Tuy nhiên, điều khiến giới rượu vang nhớ mãi không phải cốt truyện, mà là một câu thoại nổi tiếng của nhân vật Miles Raymond:
“If anyone orders Merlot, I’m leaving.”
Chỉ một câu nói kéo dài vài giây, nhưng đã tạo nên điều mà giới truyền thông và rượu vang sau này gọi là The Sideways Effect.
Khi một bộ phim tác động đến doanh số rượu vang
Trước khi Sideways ra mắt, Merlot là một trong những giống nho phổ biến nhất tại Mỹ. Người tiêu dùng yêu thích Merlot bởi phong cách mềm mại, dễ uống và dễ tiếp cận.
Tuy nhiên, sau thành công của bộ phim, mọi thứ bắt đầu thay đổi.
Theo nghiên cứu của các nhà kinh tế tại Sonoma State University và nhiều báo cáo ngành rượu vang tại Mỹ, trong giai đoạn 2004–2008:
- Doanh số Pinot Noir tại Mỹ tăng hơn 16%
- Nhu cầu đối với Pinot Noir tiếp tục tăng mạnh trong nhiều năm sau đó
- Giá nho Pinot Noir tại California tăng đáng kể do nhu cầu vượt cung
- Trong khi đó, tăng trưởng tiêu thụ Merlot chững lại rõ rệt
Một nghiên cứu được công bố trên Journal of Wine Economics thậm chí ước tính rằng Sideways đã giúp ngành Pinot Noir tại Mỹ tạo ra hàng trăm triệu USD giá trị kinh tế bổ sung trong những năm tiếp theo.
Điều đáng chú ý là bộ phim không hề được tài trợ bởi bất kỳ nhà sản xuất Pinot Noir nào.
Không có chiến dịch quảng cáo.
Không có hợp đồng đại sứ thương hiệu.
Chỉ đơn giản là một bộ phim kể một câu chuyện đủ hấp dẫn để thay đổi nhận thức của hàng triệu người tiêu dùng.
Nạn nhân bất đắc dĩ mang tên Merlot
Điều thú vị là Merlot chưa bao giờ là một giống nho tệ.
Trên thực tế, nhiều trong số những chai rượu vang đắt giá và danh tiếng nhất thế giới được làm từ Merlot hoặc có tỷ lệ Merlot rất cao. Tiêu biểu nhất là Château Pétrus tại Pomerol, Bordeaux.
Trớ trêu thay, chai rượu mà nhân vật Miles nâng niu nhất trong phim lại chính là Château Pétrus 1961 – một biểu tượng của thế giới rượu vang được làm chủ yếu từ Merlot.
Nói cách khác, người ghét Merlot nhất trong điện ảnh lại đang yêu một trong những chai Merlot nổi tiếng nhất thế giới.
Santa Barbara – vùng rượu vang hưởng lợi lớn nhất
Không chỉ Pinot Noir được hưởng lợi từ Sideways.
Vùng Santa Barbara County, nơi bộ phim được quay, cũng chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ.
Trước năm 2004, Santa Barbara được biết đến trong giới yêu rượu vang nhưng chưa phải là điểm đến du lịch rượu vang nổi tiếng toàn cầu.
Sau thành công của bộ phim, lượng khách du lịch đến Santa Ynez Valley và Sta. Rita Hills tăng mạnh. Các winery xuất hiện trong phim trở thành điểm đến được săn đón. Nhiều doanh nghiệp địa phương từ nhà hàng, khách sạn đến các tour wine tasting đều được hưởng lợi từ làn sóng du lịch mới.
Ngày nay, Santa Barbara được xem là một trong những vùng Pinot Noir hàng đầu của California và nhiều người cho rằng Sideways đã góp phần quan trọng đưa vùng đất này lên bản đồ rượu vang thế giới.
Điện ảnh và truyền thông có thể thay đổi cách chúng ta uống gì
Câu chuyện của Sideways là một ví dụ đặc biệt về sức mạnh của truyền thông trong ngành đồ uống.
Người tiêu dùng hiếm khi lựa chọn một chai rượu chỉ vì thông số kỹ thuật, thổ nhưỡng hay phương pháp sản xuất. Phần lớn quyết định mua hàng được hình thành từ nhận thức, cảm xúc và những câu chuyện mà họ tiếp nhận.
Một bộ phim có thể khiến hàng triệu người tò mò về Pinot Noir.
Một chương trình truyền hình có thể biến một vùng rượu vang thành điểm đến du lịch.
Một bài báo, một cuốn sách hay một video trên mạng xã hội đôi khi có thể tạo ra ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với một chiến dịch quảng cáo truyền thống.
Đó cũng là lý do vì sao những quốc gia có ngành rượu vang phát triển luôn đầu tư mạnh vào truyền thông, giáo dục và văn hóa bên cạnh sản xuất.
Di sản lớn nhất của Sideways
Hai mươi năm sau khi ra mắt, Merlot vẫn được yêu thích. Pinot Noir tiếp tục là một trong những giống nho được săn đón nhất tại Mỹ. Santa Barbara đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách yêu rượu vang.
Nhưng di sản lớn nhất của Sideways có lẽ nằm ở một điều khác.
Bộ phim chứng minh rằng một câu chuyện được kể đúng cách có thể thay đổi hành vi tiêu dùng của cả một thị trường.
Và trong thế giới rượu vang, nơi mỗi chai rượu đều gắn liền với con người, vùng đất và văn hóa, đôi khi chính câu chuyện mới là thứ tạo nên sức ảnh hưởng lớn nhất.
Phương Maxy là người kể chuyện Việt Nam tiên phong kể những câu chuyện chưa được kể về con người phía sau thế giới rượu vang.
Câu chuyện của chị từng nhận giải thưởng Honorable Award từ Wine Spectator 2024, đồng thời được vinh danh Top 50 Women bởi Women in Wine & Spirits Awards 2025 và chiến thắng hạng mục Writer & Journalist.
Chị có hơn 10 năm kinh nghiệm marketing và truyền thông trong ngành rượu vang. Phương Maxy hiện là Board Member của Vietnam Sommelier Association, đồng thời đóng góp bài viết cho các tạp chí quốc tế.
