Khi California khiến cả thế giới sửng sốt
50 năm đã trôi qua, nhưng hiếm có khoảnh khắc nào trong lịch sử rượu vang hiện đại tạo ra sự thay đổi sâu sắc như cuộc thử rượu mù diễn ra tại Paris vào ngày 24 tháng 5 năm 1976. Điều bắt đầu như một hoạt động quảng bá nhỏ cuối cùng lại trở thành một trong những bước ngoặt có ảnh hưởng lớn nhất của ngành rượu vang toàn cầu.
Sự kiện này, về sau được biết đến với tên gọi “Judgment of Paris”, được tổ chức bởi Steven Spurrier, một thương nhân và nhà giáo dục rượu vang người Anh đang làm việc tại Paris. Nhân dịp kỷ niệm 200 năm Quốc khánh Hoa Kỳ, ông muốn thực hiện một buổi thử rượu nhằm so sánh các chai vang Pháp với những nhà sản xuất đang nổi lên tại California. Thế nhưng ở thời điểm đó, kết quả gần như được xem là điều hiển nhiên.
Pháp vẫn đứng ở vị trí tối thượng trong thế giới rượu vang cao cấp. Bordeaux đại diện cho quyền lực, di sản và đẳng cấp, trong khi Burgundy được xem là chuẩn mực tối thượng cho Chardonnay. California, trái lại, chỉ là một vùng sản xuất non trẻ — thiếu truyền thống, thiếu lịch sử và chưa thực sự được giới chuyên môn châu Âu nhìn nhận nghiêm túc.
Ngay cả Steven Spurrier cũng tin rằng vang Pháp sẽ chiến thắng áp đảo.
Để đảm bảo tính uy tín, ông mời tham gia ban giám khảo những tên tuổi hàng đầu của ngành rượu vang Pháp, trong đó có Odette Kahn của Revue du Vin de France và Jean-Claude Vrinat từ nhà hàng huyền thoại Taillevent. Gần như tất cả đều bước vào phòng thử với niềm tin rằng không một chai vang Mỹ nào có thể sánh ngang với những biểu tượng của Bordeaux hay Burgundy.
Cuộc thử được tiến hành hoàn toàn mù và chia thành hai phần. Hạng mục vang trắng là cuộc đối đầu giữa Chardonnay California và các chai White Burgundy danh tiếng. Hạng mục vang đỏ so sánh Cabernet Sauvignon California với những chai Bordeaux hàng đầu.
Rồi khoảnh khắc khiến Paris chết lặng đã xảy ra.
Ở phần vang trắng, Chateau Montelena Chardonnay 1973 vượt qua hàng loạt tên tuổi lớn của Burgundy để dẫn đầu bảng xếp hạng. Nhưng cú sốc thực sự đến ở hạng mục vang đỏ, khi Stag’s Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon 1973 đánh bại những tượng đài Bordeaux như Chateau Mouton Rothschild hay Chateau Haut-Brion.
Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, rượu vang Tân Thế Giới đánh bại những biểu tượng của nước Pháp ngay trên đất Pháp, dưới sự đánh giá của chính các chuyên gia Pháp.
Phản ứng sau đó diễn ra gần như ngay lập tức. Một số giám khảo yêu cầu xem lại phiếu chấm, trong khi truyền thông Pháp ban đầu khá dè dặt trước kết quả gây tranh cãi này. Tuy nhiên, câu chuyện nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu nhờ bài viết của George M. Taber, phóng viên duy nhất có mặt ngày hôm đó từ Time Magazine.
Một buổi thử rượu nhỏ tại Paris bỗng trở thành khoảnh khắc làm lung lay trật tự đã tồn tại hàng thế kỷ của thế giới rượu vang cao cấp.
Cuộc thử rượu làm thay đổi bản đồ rượu vang cao cấp toàn cầu
Ý nghĩa của Judgment of Paris vượt xa phạm vi của một cuộc thi thắng thua đơn thuần. Nó đã thay đổi tận gốc cách ngành rượu vang định nghĩa về sự vĩ đại.
Trước năm 1976, rượu vang cao cấp gần như đồng nghĩa với châu Âu, đặc biệt là nước Pháp. Xuất xứ mang sức nặng gần như tuyệt đối. Một chai Bordeaux hay Burgundy mặc nhiên được xem là đẳng cấp hơn những chai vang đến từ bên ngoài châu Âu, bất kể chất lượng thực tế ra sao.
Judgment of Paris đã phá vỡ hệ thống niềm tin đó.
Lần đầu tiên trên quy mô toàn cầu, giới rượu vang buộc phải đối mặt với một sự thật rằng đẳng cấp không nhất thiết thuộc về một vùng đất hay một truyền thống lâu đời. Khi nhãn chai và danh tiếng bị loại bỏ, trải nghiệm cảm quan thuần túy mới trở thành yếu tố quyết định.
Tuy nhiên, thất bại của Pháp trong Judgment of Paris không đơn thuần phản ánh sự chênh lệch về chất lượng. Nhiều chuyên gia sau này cho rằng bối cảnh thử mù đã tạo lợi thế tự nhiên cho các chai vang California. Những chai Chardonnay và Cabernet Sauvignon từ Napa Valley thời điểm đó thường sở hữu hương trái cây chín rõ nét, cấu trúc mở và khả năng tạo ấn tượng tức thì. Trong khi đó, nhiều chai Bordeaux và Burgundy vẫn còn khá khép kín, cần thêm thời gian để phát triển hết chiều sâu. Khi danh tiếng và nhãn chai bị loại bỏ, các yếu tố tạo “ấn tượng đầu tiên” trong blind tasting trở nên đặc biệt quan trọng.
Ngày nay, kết quả ấy có thể không còn khiến người tiêu dùng hiện đại ngạc nhiên. Nhưng vào năm 1976, đó gần như là điều không tưởng.
Sau sự kiện này, Napa Valley bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ. Dòng vốn đầu tư đổ mạnh vào California, giá trị đất trồng nho tăng nhanh, và các nhà sản xuất Mỹ bắt đầu được nhìn nhận như những đối thủ thực sự trong phân khúc rượu vang cao cấp.
Quan trọng hơn, Judgment of Paris mở đường cho sự trỗi dậy của toàn bộ thế giới vang Tân Thế Giới. Australia, New Zealand, Chile, Argentina hay Nam Phi dần nhận được sự công nhận nghiêm túc hơn từ giới phê bình, sommelier và người tiêu dùng quốc tế.
Sự kiện này cũng góp phần nâng tầm văn hóa thử rượu mù trên toàn cầu. Blind tasting dần trở thành một trong những phương pháp đánh giá rượu vang đáng tin cậy nhất trong đào tạo sommelier, các cuộc thi chuyên môn và hoạt động phê bình rượu vang hiện đại.
Sau 50 năm, vì sao Judgment of Paris vẫn còn nguyên giá trị?
50 năm đã trôi qua, nhưng Judgment of Paris vẫn được xem là một trong những khoảnh khắc có ảnh hưởng lớn nhất của văn hóa rượu vang hiện đại.
Ngày nay, việc một chai Cabernet Sauvignon từ Napa Valley hay một chai Shiraz từ Australia được đặt ngang hàng với những biểu tượng Bordeaux không còn là điều gây tranh cãi. Thế giới vang đã trở nên cởi mở, đa dạng và quốc tế hơn rất nhiều so với năm 1976.
Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà Judgment of Paris để lại có lẽ không nằm ở chiến thắng của California, mà nằm ở sự thay đổi trong tư duy.
Sự kiện ấy nhắc cả ngành công nghiệp rằng đẳng cấp thực sự không có biên giới.
Trong một lĩnh vực vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi truyền thống, danh tiếng và lịch sử, Judgment of Paris đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên cởi mở hơn, nơi tài năng, terroir và kỹ thuật có thể vượt qua mọi ranh giới địa lý.
Ngày nay, tinh thần của Judgment of Paris vẫn hiện diện trong từng cuộc thi thử mù, trong tham vọng của những nhà sản xuất trẻ, và trong sự cởi mở ngày càng lớn của người yêu vang trên toàn thế giới.
Sau 50 năm, Judgment of Paris không còn đơn thuần là câu chuyện California đánh bại nước Pháp.
Hơn cả một cuộc thi, đó là khoảnh khắc thế giới nhận ra rằng rượu vang đẳng cấp không còn thuộc về riêng một quốc gia nào nữa.
Bởi viết bởi: Sommelier Hương Lê
