Có những vùng vang mà chỉ cần nhắc tên, người ta không cần một lời giải thích, Bordeaux là một trong số đó. Những château cổ kính, những điền trang danh tiếng, các phân hạng Grand Cru Classé và lịch sử đặc biệt của Bordeaux đã khiến nó trở thành Huyền thoại trong lịch rượu vang thế giới.

Nhưng sau ánh hào quang của truyền thống, Bordeaux đang đối mặt với một thực tế khác: thị trường thay đổi, người tiêu dùng thay đổi và khí hậu cũng không còn như trước.

Read in English

Ngày 22/10 vừa qua, tôi có dịp tham dự Bordeaux Experience – sự kiện do Vins de Bordeaux lần đầu tiên tổ chức tại Việt Nam với sự đồng hành của Terroir & Spice Agency. Đây là một sự kiện đặc biệt, khi vùng vang huyền thoại Bordeaux kể câu chuyện mới của mình.

Khi thị trường và khí hậu cùng tạo áp lực

Theo Tổ chức Nho và Rượu vang Quốc tế (OIV), tiêu thụ vang toàn cầu năm 2025 ước tính đạt 208 triệu hectolitre, giảm 2,7% so với năm 2024 và là mức thấp nhất kể từ năm 1957. Đây là dấu hiệu của những thay đổi mang tính cấu trúc: người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, lựa chọn đồ uống đa dạng hơn và có xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm phù hợp với phong cách sống mới.

Với Bordeaux, nơi vang đỏ vẫn chiếm vai trò chủ đạo, sự thay đổi này tạo ra áp lực lớn.

Theo DRAAF Nouvelle-Aquitaine, Gironde – khu vực hành chính bao trùm phần lớn vùng sản xuất Bordeaux – còn 91.543 ha vườn nho đang cho sản lượng trong năm 2025, giảm 9% so với năm trước. Từ tháng 8/2023 đến tháng 5/2026, khoảng 21.000 ha vườn nho đã bị nhổ bỏ, bao gồm cả diện tích thuộc các chương trình hỗ trợ và diện tích tự thực hiện.

Đằng sau những con số ấy là câu chuyện của con người. Năm 2024, ngành trồng nho tại Gironde có 42.565 lao động, giảm 15% so với năm 2019. Số cơ sở sản xuất có lao động cũng giảm 18%, còn khoảng 3.000 cơ sở.

Không phải tất cả những người rời ngành đều có cùng một lý do. Nhưng rõ ràng, nhiều gia đình và nhà sản xuất đang phải đưa ra quyết định khó khăn về tương lai của vườn nho, tài sản và nghề nghiệp đã gắn bó qua nhiều thế hệ.

Đổi mới trong vườn nho: Từ giống nho mới đến những giá trị cổ

Một trong những phản ứng đáng chú ý của Bordeaux là chủ động nghiên cứu và thử nghiệm những giống nho có khả năng thích ứng tốt hơn với khí hậu.

Năm 2021, INAO phê duyệt sáu giống nho bổ sung có lợi ích tiềm năng cho việc thích ứng khí hậu trong khuôn khổ Bordeaux AOC và Bordeaux Supérieur AOC. Bốn giống đỏ gồm Arinarnoa, Castets, Marselan và Touriga Nacional; hai giống trắng là Alvarinho (Albariño) và Liliorila.

Đây là những giống có đặc tính khác nhau về chu kỳ sinh trưởng, thời điểm chín, khả năng chịu điều kiện khô hạn hoặc duy trì độ tươi. Chẳng hạn, Touriga Nacional của Bồ Đào Nha có chu kỳ chín muộn và cấu trúc tannin tốt; Marselan là giống lai giữa Cabernet Sauvignon và Grenache Noir; Alvarinho nổi bật với độ acid tự nhiên và hương trái cây tươi mát.

Sau đó, danh mục thử nghiệm còn được mở rộng với những giống như Vidoc, Floréal, Sauvignac và Souvignier Gris. Việc sử dụng các giống này chịu sự kiểm soát của quy định appellation, không có nghĩa mọi nhà sản xuất tại Bordeaux đều được tự do trồng và phối trộn chúng.

Điều thú vị là Bordeaux không chỉ tìm kiếm những giống nho mới. Vùng vang này còn nhìn lại những giống nho cổ đã có mặt từ lâu trong lịch sử của mình. Petit Verdot là một ví dụ. Từng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong các vườn nho, giống nho chín muộn này đang được quan tâm trở lại trong điều kiện khí hậu ấm hơn. Diện tích trồng Petit Verdot tại Bordeaux tăng từ 375 ha năm 2000 lên 1.093 ha năm 2018. Với màu sắc đậm, tannin chắc và hương gia vị đặc trưng, Petit Verdot góp thêm chiều sâu cho những phối trộn Bordeaux.

Song song với giống nho, cam kết môi trường cũng ngày càng rõ nét. Theo Vins de Bordeaux, hơn 75% diện tích vườn nho Bordeaux đã nằm trong các chương trình chứng nhận môi trường vào năm 2024, tăng từ 35% năm 2014. Những nỗ lực như canh tác hữu cơ, duy trì thảm thực vật, trồng hàng cây sinh học và bảo vệ môi trường sống của các loài thụ phấn cho thấy Bordeaux đang nhìn terroir rộng hơn: không chỉ là đất và khí hậu, mà còn là hệ sinh thái cần được gìn giữ.

Khi Bordeaux mở rộng cách thưởng thức

Sự thay đổi không chỉ diễn ra trong vườn nho mà còn trong chính phong cách rượu vang.

Bordeaux ngày nay không chỉ có vang đỏ đậm cấu trúc và cần nhiều năm trưởng thành. Vang trắng, rosé, Clairet và Crémant de Bordeaux đang mở ra những lựa chọn đa dạng hơn. Theo DRAAF, tỷ trọng sản lượng vang đỏ tại Gironde giảm từ gần 90% cách đây 10 năm xuống còn 83% năm 2025; trong khi sản lượng vang trắng, rosé và Crémant tăng trong cùng giai đoạn.

Một cách tiếp cận thú vị khác là đưa rượu vang vào văn hóa cocktail. Trên nền tảng chính thức Bordeaux.com, các công thức pha chế sử dụng vang trắng, rosé, Clairet và Crémant được giới thiệu như một cách khám phá khác về vùng vang này. Một ly Bordeaux vì thế không nhất thiết phải xuất hiện trong bữa tối trang trọng hay đi cùng những nghi thức thưởng thức phức tạp. Nó có thể bắt đầu từ một buổi aperitif, một cuộc gặp bạn bè hoặc một ly cocktail sáng tạo.

Đây là cách Bordeaux mở rộng dịp thưởng thức, đặc biệt với những người tiêu dùng trẻ hoặc chưa có nhiều kiến thức về rượu vang.

Những người làm vang đang viết tiếp câu chuyện

Trong phần chia sẻ của Sacha Sokoloff, chủ nhà rượu gia đình Château L’Indécise trong Masterclass, anh nhìn nhận sự sáng tạo trong việc làm vang. 

Anh chia sẻ: “Chúng tôi muốn tạo ra những loại rượu vang cởi mở và sáng tạo và vẫn thể hiện được thổ nhưỡng của Bordeaux.”

Với tôi, câu nói này thể hiện một tinh thần đáng chú ý: đổi mới không nhất thiết phải từ bỏ bản sắc. Những nhà làm vang có thể thử nghiệm phong cách mới, mở rộng cách tiếp cận người tiêu dùng, nhưng vẫn giữ mối liên kết với vùng đất đã tạo nên chai rượu.

Tôi luôn trân trọng những gia đình đã dành nhiều thế hệ gìn giữ vườn nho. Nhưng tôi cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho những nhà làm vang trẻ, những người đang tìm kiếm con đường riêng để tiếp tục câu chuyện của Bordeaux. Họ đang đứng giữa di sản gia đình và nhu cầu đổi mới, và chính những lựa chọn của họ sẽ góp phần định hình tương lai vùng vang.

Bordeaux có thể thay đổi mà vẫn là Bordeaux?

Điều thú vị là tinh thần đổi mới của Bordeaux không chỉ thể hiện qua những chai vang được giới thiệu, mà còn hiện diện ngay trong cách sự kiện Bordeaux Experience lần này được tổ chức. Bên cạnh các hoạt động thử nếm và masterclass thường thấy ở các sự kiện rượu vang, chương trình còn mang đến những thử thách và trải nghiệm tương tác thú vị, tạo nên một không khí trẻ trung, năng động, cởi mở và khác biệt. Đó cũng là một hình ảnh Bordeaux mới mà tôi cảm nhận được trong lần gặp gỡ này.

Trong phần cuối của Masterclass, Xuân Vy – diễn giả của chương trình – đã đặt ra một câu hỏi thú vị dành cho những người tham dự:

“Bạn yêu thích Bordeaux truyền thống hay Bordeaux đổi mới?”

Cá nhân tôi thật khó để lựa chọn. Tôi yêu Bordeaux truyền thống bởi sự thanh lịch, cấu trúc, di sản và những câu chuyện được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nhưng đồng thời, tôi cũng tò mò và hào hứng khám phá những phong cách mới – những chai vang sáng tạo, cởi mở hơn và mang đến nhiều cách thưởng thức khác biệt.

Cả hai đều có sức hấp dẫn riêng. Một bên kết nối chúng ta với lịch sử và bản sắc của Bordeaux, bên còn lại mở ra góc nhìn về tương lai của vùng vang này. Và có lẽ, vẻ đẹp của Bordeaux hôm nay nằm chính ở việc nơi đây vẫn dành chỗ cho cả hai. Điều đó cũng được thể hiện qua chính Bordeaux Experience: vẫn giữ sự chuyên nghiệp và chỉn chu của một sự kiện rượu vang, nhưng đồng thời mang đến tinh thần mới mẻ, năng động và đầy hứng khởi.

Bordeaux đang thay đổi. Không phải để trở thành một vùng vang khác, mà để có thể tiếp tục là Bordeaux trong một thế giới đang thay đổi.

Ảnh: Terroir & Spice Agency